Temel hakların yatay etkisi ve ifade özgürlüğü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLARA DÖNMEZKUŞ
Danışman: ALİ ERSOY KONTACI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, temel hakların ve ifade özgürlüğünün özel hukuk alanındaki etkisini karşılaştırmalı bakış açısıyla inceleyerek, Türk hukukunda yatay etki teorisinin uygulanabilirliğini belirlemeyi amaçlamaktadır. İnsan haklarının anayasalarda tanınmasının asıl amacı, özgürlüklerin ve insan onurunun devlete karşı korunmasıdır. Bununla birlikte, temel hakların yalnızca birey-devlet arasındaki ilişkileri düzenlediği düşüncesine dayanan dikey etki teorisi, günümüzde yerini temel hakların yatay etki anlayışına bırakmaktadır. Nitekim, temel hakların tam olarak korunması için bu hakların tüm hukuk düzeninde belli bir derecede etkili olması gerekir. Drittwirkung/ temel hakların yatay etkisi teorisi, anayasacılık anlayışının da bir sonucu olarak, temel hakların özel hukuk alanında da etki doğurması anlayışına dayanır. Çalışmada yatay etki teorisinin bir haritası çıkarılarak, temel hakların özel hukuk alanındaki etkisi karşılaştırmalı şekilde incelenmiştir. Bununla birlikte, her temel hakkın özel hukuk ilişkilerindeki etkisinin farklı olması gerektiği anlayışına bağlı kalınarak, çalışmanın sınırları ifade özgürlüğünün yatay etkisi çerçevesinde belirlenmiştir. Çalışmanın çerçevesinin bu şekilde belirlenmesinde, demokratik ve çoğulcu bir toplumun gereği olan ifade özgürlüğünün, temel haklar arasında özel bir yere sahip olması dikkate alımıştır. Bu nedenle ifade özgürlüğünün yalnızca devletin müdahaleleri karşısında korunması yeterli değildir. Devletin pozitif yükümlülükleri de göz önüne alınarak, bu özgürlüğün özel hukuk alanında da etkili olması ve korunması gerekmektedir. Bununla birlikte, ifade özgürlüğü, diğer kişilerin hak ve menfaatleri ile çatışabilir. Bu durumda söz konusu çatışan menfaatlerin ölçülülük ilkesi çerçevesinde dengelenmesi gündeme gelmektedir. Dolayısıyla çalışmanın son bölümünde, özel hukuk ilişkilerinde ifade özgürlüğünün kapsamı ve diğer temel haklar karşısındaki durumu incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Drittwirkung, Temel hakların yatay etkisi, İfade özgürlüğü, Hakların dengelenmesi, Devletin pozitif yükümlülükleri.