Türk afazili bireylerin figüratif dili anlamlandırma süreçleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, KULAK BURUN BOĞAZ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PINAR CİVAK TAN
Eş Danışman: MUSTAFA KÜRŞAT GÖKCAN, ELİF ARICA AKKÖK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Afazi beynin baskın yarı küresinde meydana gelen herhangi bir lezyon sonucu dilsel fonksiyonlarda çeşitli düzeylerde bozulmalar meydana gelmesiyle ortaya çıkan edinilmiş bir dil bozukluğudur Afazi konuşma, anlama, tekrarlama, okuma ve yazma gibi pek çok dilsel fonksiyonlarda bozulmalar meydana getirmektedir (Tanrıdağ, 1995). Dilde meydana gelen bu bozulmalar bireylerin iletişimini güçleştirmektedir. İletişimi güçleştiren en önemli unsurlardan bir de anlama sorunudur. Afazili bireyler günlük hayatta sıklıkla kullandığımız figüratif nitelikli ifadeleri işlemlemede sıkıntılar yaşamaktadır (Cacciari ve ark., 2006; Papagno ve Caporali, 2007; Papagno ve Genonı, 2004). Bu çalışmada afazili bireylerin figüratif dil anlamlandırma süreçlerini incelemek, akıcı ve tutuk afazi türleri arasındaki farklılıkları saptamak ve bu verileri sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılmak amaçlanmıştır. Çalışmaya afazi tanısı almış 15 birey ve yaş, eğitim durumu ve cinsiyet bakımından eşitlenmiş 15 sağlıklı kontrol gurubu dahil edilmiştir. Çalışmada afazili bireylerin figüratif dil becerilerini değerlendirmek için duygu bildiren (mutluluk, mutsuzluk, korku ve öfke) deyimlerden oluşan bir figüratif dil bataryası kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan ölçek iki alt testten oluşmaktadır. İlk test deyime ait üç anlamı (literal, figüratif ve ilgisiz) içeren resimlerden oluşan, resimli alt test, ikinci alt test ise aynı deyimlerin dilsel olarak katılımcılara sunulduğu dilsel alt testtir. Oluşturulan bu batarya ile afazili katılımcıların deyimlerin anlamsal ve sözdizimsel özelliklerine göre anlamlandırmaları değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, afazili bireylerin figüratif dili anlamlandırma becerilerinin kontrol grubuna göre önemli ölçüde düşük olduğu tespit edilmiştir. Afazili bireyler ilgisiz seçeneklerden çok literal seçeneklere yönelmişlerdir. Test türü göz önünde bulundurulduğunda afazili bireyler resimli deyim anlama testinde dilsel deyim anlama testine oranla daha düşük skorlar elde etmişlerdir. Ayrıca afazili bireylerin opak/metaforik deyimlerde, transparan/metonimik deyimlere göre daha yüksek skorlar elde ettiği gözlenmiştir. Duygu türleri açısından ele alınacak olursa, mutsuzluk deyimlerini anlamlandırmada diğer duygu türlerine göre daha başarılı oldukları gözlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Afazi, Duygu, Figüratif Dil, İşlemleme, Türkçe Deyimler Anlamlandırma.