Toplumsal değişme ve ikinci yeni şiirinin sosyolojik çözümlemesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZAFER DEMİR

Danışman: NİLAY KAYA

Özet:

Toplumsal değişme ve İkinci Yeni şiiri eksenindeki bu çalışma, edebiyat sosyolojisi bağlamında yapılmış bir sosyal araştırma olma iddiası taşımaktadır. Araştırmada İkinci Yeni şiirinin doğduğu toplumsal koşullar ve toplumsal değişmeye etki eden iç ve dış dinamikler, hem makro hem de mikro boyutlarıyla ele alınmıştır. Ulaşılan sonuçları şöyle özetlemek mümkündür: Modern Türk şiirinin gelişmesine büyük bir temel sağlamış olan İkinci Yeni şiirinin ortaya çıkışıyla Türkiye'nin Batılı modernleşme serüveni arasında toplumsal değişme bağlamında yakın bir ilişki bulunmaktadır. İkinci Yeni şiiri hem kendisinden önceki şiirsel söyleme karşı duruşu hem de toplumsal değişmenin yarattığı "yeni bir insanı" merkezine alması itibarıyla Modern Türk şiirinde büyük bir kırılmadır. Bu şiirin ortaya çıkışında 1950'lerden sonra Türkiye'de her türlü demokratik hak ve özgürlüklerin kullanımı konusunda, iktidar baskısının artmasının yanında, tarımda ve sanayide uygulanan yanlış politikaların sonucu hızlanan iç göçün yol açtığı çarpık kentleşmenin, toplumsal sınıflar arasındaki eşitsizliklerin büyük bir etkisi bulunmaktadır. İkinci önemli bir etki ise II. Dünya Savaşı'nın insanlığın geleceğine ilişkin olarak bütün dünyada, özellikle de aydın-sanatçı kesimler üzerinde yarattığı hayal kırıklığına bağlı olarak, edebiyat ve sanat bağlamında ortaya çıkan, İkinci Yeni şiirini besleyen, varoluşçu, gerçeküstücü, nihilist ve postmodern bir karaktere sahip avangard (öncü) hareketlerdir. İkinci Yeni'nin öne çıkan şairlerinin kimi şiirlerinde toplumcu gerçekçi özelliklerin yer bulmasında, 1961 Anayasasının getirdiği hak ve özgürlüklerin büyük bir etkisi vardır. Anahtar Kelimeler: Toplumsal Değişme, Şiir, İkinci Yeni, Edebiyat Sosyolojisi, Modernizm.