İlhanlı Devleti'nin askerî teşkilâtı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA UYAR
Danışman: İLHAN ERDEM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Cengiz Han fetihlerinin, ?ran coğrafyasında siyasî bir tesekküle dönüsmesi sonucu ortaya çıkan ?lhanlı Devleti, gerek kültür ve gerekse kurumlar olarak Yakın ve Orta Doğu coğrafyasında temasta bulunduğu devletlerden etkilenmistir. Bunun izleri, askerî teskilatta da görülmektedir. Asya bozkırlarından ?ran ve Orta Doğu coğrafyasına gelen Moğollar, ilk olarak üretim-tüketim alıskanlıklarını, Türk ve ?slam toplumlarını örnek alarak değistirmislerdir. Baslangıçta, hafif süvari temeline dayanan Moğol ?lhanlı ordusu, zamanla orta-ağır ve sonraları ağır donanımlı süvari merkezinde gelismesini tamamlamıstır. Yakın Doğu'daki tarım toplumlarının istikrâr ve düzeni, konar-göçer Moğolları da cezbederek toprağa bağlamıs, bu sayede devletin yapısı daha müessir ve belirgin hale gelmistir. Moğolların bu coğrafyadaki rakibi olan Memlûk Devleti, Moğollardaki askerî değisimi hızlandıran âmillerin basında gelir. ?ran Moğolları, değisim için gereken tecrübe ve birikimi edindiklerinde, Gazan Han'ın önderliğinde reformlara giriseceklerdi. Maddî refahın artması, gerekli teknik eleman ile alet ve edevatın sağlanması sonucu açılan silah imalâthâneleri (kârhâne) de, silah üretiminde gelinen noktanın bir göstergesidir. Bu aynı zamanda, her askerin kendi silahını ürettiği ilkel teçhizat edinme tarzından daha merkezî, standartlara sahip bir üretim sekline geçildiğinin de göstergesidir. ?ran Moğolları, ilk zamanlarda iaselerini göçebe hayvancılık ekonomik faaliyeti ile temin etmekteydiler. Bu yüzden her birliğin kullanımına otlaklar tahsis edilmistir. Azerbaycan yaylak ve kıslakları merkez olmak üzere Anadolu ve Horasan otlaklarını da incelediğimiz tezimiz, bu otlakların askerî sistem içindeki yerini de ortaya koymaktadır. Tezimiz, yukarıda kısaca özetlendiği üzere, ?lhanlı askerî teskilatını tanıtmanın yanında, bu teskilatın değisim ve gelisim sürecini de ihtiva etmektedir.