Rus edebiyatında "Altmışlılar Kuşağı" yeni şiir sanatı ve Yevgeniy Aleksandroviç Yevtuşenko'nun liriği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SLAV DİLLERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA AYDOĞDU YÜKSEL
Danışman: Mürüvvet Özlem Parer
Özet:20. yüzyılın ilk yarısında hayata geçirilen, Sovyet ideolojisinin kültür ve sanat alanlarında faaliyet göstermesi ve bu alanların merkezi kontrol altına alınması olarak açıklayabileceğimiz "sosyalist gerçekçilik" tasarısı ile edebiyat, sanat ve sinema gibi ülkedeki tüm yaratıcı faaliyetlere otorite odaklılık getirilmiştir. Uygulanan yaptırımlar, Rus yazar ve şairlerin kişisel-sanatsal kaderini olumsuz yönde etkilemiştir. 1953 yılı Mart ayı itibariyle tahakkümün ortadan kalkmış olması, 1950'lerin ortasından 1960'ların sonuna kadar sürecek olan "çözülme dönemi"nin ve görece özgürlük faaliyetlerinin başlamasına ortam sağlamıştır. Kısa ve devamlılığının öngörülemediği bir dönem olan "çözülme dönemi", faaliyetleri 50'li yıllarda başlamış olan "Altmışlılar Kuşağı" ile iç içe geçmiştir. "Altmışlılar Kuşağı" oldukça farklı alanlarda faaliyet gösteren çok sayıda kişi ile temsil edilir. Edebiyatçılar ve bilhassa şairler bu kuşağın en aktif ve popüler kesimini oluşturmuştur. "20. Kongre'nin Çocukları" olarak da adlandırılan "Altmışlılar Kuşağı" keskin ve korkusuz yayınlarla şiirin yeniden canlanmasını sağlamıştır. Düşüncelerinin temelinde sosyalizmin, özgürlük, eşitlik ve dayanışma ile sentezi bulunan kuşak, ülkenin kalkınmasına katkıda bulunmuştur. Çalışmada 20. yüzyılın ikinci yarısından sonra edebi arenada boy gösteren "Altmışlılar Kuşağı"nın şiir sanatı, "büyük şairler dörtlüsü" olarak şiirleri sahnelere ve sokaklara taşıyan Ye.Yevtuşenko (1932-2017), R.Rojdestvenskiy (1932-1994), A.Voznesenkiy (1933-2010) ve Bella Ahmadulina (1937-2010)'nın bireysel stilleri bağlamında ele alınmıştır. Grubun en önemli temsilcilerinden Ye.Yevtuşenko'nun 1953-1965 yıllarını kapsayan erken dönem şiirleri ideoloji ve politika, savaş, kadın ve aşk, doğa, anavatan, manevi problemlerin çözümü ile insan ve toplum motifleri çerçevesinde incelenmiştir. Şairin şiirlerinin yanı sıra yine erken dönemde kaleme aldığı Zima Kavşağı (Stantsiya Zima, 1955) ve Bratsk HES (Bratskaya GES, 1965) poemaları da tema bağlamında çalışmaya dahil edilmiştir. Eserlerin ortaya çıktıkları dönem ile esas çıkışlarını belirleyen toplumsal şartlar ve şairin yaratıcılığında belirleyici rolü üstlenen faktörler estetik bütünlük ekseninde açıklanmaya çalışılmıştır. Yevtuşenko'nun, "şiire layık olmayan konu yoktur" düsturuyla yaşamasını, yalnızca genel normlara ve geleneklere bakmadan, sosyal içgüdülerine ve zevklerine dayanarak eserlerini kaleme almasını, edebi faaliyetlerin yanı sıra senarist, aktör, yönetmen ve fotoğrafçı kimliğiyle de adından söz ettirmesini, Rus edebiyatına ve kültürüne muazzam katkısı ile ifade etmek yerinde olacaktır.