Sermaye piyasalarında yeni bir örgütlenme: Çok taraflı işlem sistemleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYÇA ÖZER BABAOĞLU
Danışman: ORHAN ÇELİK
Özet:Menkul kıymet işlemlerinin, emir alan ve veren kişiler arasında bir aracıya gerek olmaksızın otomatik olarak eşleşerek gerçekleşmesine olanak sağlayan Çok Taraflı İşlem Sistemleri (Alternatif Alım Satım Sistemleri-Alternative Trading Systems-ATS), geleneksel borsalara ve aracı kuruluşlara karşı önemli bir rekabet etkisi yaratmakta ve borsalar, aracı kuruluşlar ve yatırımcılar şeklindeki geleneksel piyasa örgütlenmesini dönüşüme zorlamaktadır.Bu kapsamda, yapılan tez çalışmasında ulaşılan sonuçlar aşağıda sunulmaktadır:1)ATS'lerin rekabeti, borsaları teknoloji yatırımı yapmaya, kullanıcı ortak tipi örgütlenmedense kar odaklı şirket tipi örgütlenmeye, yerel, bölgesel ve küresel birleşmelere ve ATS'ler ile işbirliklerine yöneltmiştir. Aracı kuruluşları ise işlem komisyonlarını düşürmeye, yenilikçi iş modelleri ve ürünler geliştirmeye zorlamıştır.2)Yatırımcılar artık portföylerini gittikçe artan biçimde piyasa temelli olmaktan ziyade sektörel bazlı ve piyasalar arası oluşturmak ve bunu yaparken de ulusal sınırları aşmak istemektedirler. Bu amaca en iyi hizmet edecek örgütlenme ise mevcut durumda ATS'lerdir. Dolayısyla, uluslararası ATS'lerin ülkemiz piyasalarına giriş koşullarını zorlayacağı düşünülmektedir.3)Ülkemiz sermaye piyasalarında işlem saatleri sonrası işlem olanağı sağlayan bir ATS işlem olanaklarını artırarak ilave likidite oluşmasında ve küresel piyasalarla bağlantıların güçlendirilmesinde faydalı olacaktır. Ülkemizde ATS'lerin gelişim sağlayabileceği bir başka alan olarak ise tahvil bono işlemleri görülmektedir.4)Geleneksel düzenlemeler borsalar ve aracı kuruluşlar arasında kesin bir ayrıma dayalıdır ve ulusal sınırları baz almaktadır. ATS'ler ise bu sınırları zorlamaktadır. ATS'lerin temel özelliği yenilikçi ve değişken yapılar olmaları ve farklı ihtiyaçlar için farklı çözümler üretebiliyor olmalarıdır. Bu nedenle düzenleme yapısının ATS'leri tek tipleştirmesinden kaçınmak gerekmektedir. Piyasa yapısı (borsalar, aracı kuruluşlar ve ATS'ler) bir bütün olarak düzenlenmeli, sınıflandırmacı bir anlayıştan kaçınılmalıdır.