Yeni 2-(p-Sübstitüebenzil)-5-(2-Sübstitüeasetamido)benzoksazol türevlerinin sentezi, yapılarının aydınlatılması, mikrobiyolojik etkileri ve kantitatif yapı-etki ilişkileri çalışmaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA ARISOY
Danışman: ÖZLEM ARPACI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada 20 tanesi sonuç ürün olmak üzere orijinal benzoksazol türevi bileşikler sentezlenmiş, ayrıca 6 tane ara basamak ürün de ilk defa bu çalışma ile elde edilmiştir. Benzoksazol türevi bileşikleri sentezlemek amacıyla önce 2,4-diaminofenol dihidroklorür, uygun fenilasetik asitler ile PPA eşliğinde reaksiyona sokulmuş, ardından ürünler kloroasetilklorür ile muamele edilerek amidifikasyon işlemi gerçekleştirilmiştir. Son olarak elde edilen amidler morfolin, piperidin, Nmetilpiperazin, N-fenilpiperazin ile reaksiyona sokulmuş ve 2-(p-sübstitüe benzil)-5-(2-sübstitüeasetamido)benzoksazol türevleri elde edilmiştir. Sentezlenen bileşiklerin saflıkları İnce Tabaka Kromatografisi ile kontrol edildikten sonra 1H-NMR, MASS, IR spektral analizleri ve elementel analiz yöntemleri ile yapıları aydınlatılmış ve erime noktaları tayin edilmiştir. Bileşiklerin in vitro antibakteriyel etkinlikleri Klebsiella pneumoniae, Klebsiella pneumoniae izolat (geniş spektrumlu beta laktamaz enzimi -GSBL- içerir), Pseudomonas aeruginosa, Pseudomonas aeruginosa izolat (gentamisine dirençli), Escherichia coli, Escherichia coli izolat (geniş spektrumlu beta laktamaz enzimi -GSBL- içerir), Bacillus subtilis, Bacillus subtilis izolat (seftriaksona dirençli), Staphylococcus aureus, Staphylococcus aureus izolat (metisiline dirençli -MRSA-) bakterilerine karşı; antifungal etkinlikleri ise Candida albicans, Candida albicans izolat (biofilm pozitif) ve Candida krusei mantarlarına karşı incelenmiş, antimikrobiyal etkileri Minimum İnhibisyon Konsantrasyonu (MİK) değerleri şeklinde saptanmıştır. Antimikrobiyal etkinlikleri karşılaştırmak amacıyla ampisilin trihidrat, rifampisin, gentamisin sülfat, ofloksazin, amfoterisin B, flukonazol referans ilaç olarak kullanılmıştır. Sentezlenen bileşiklere Temiz-Arpacı ve ark. (2005a) tarafından sentezlenmiş 2-(p-sübstitüebenzil)-5-(2-sübstitüeasetamido)benzoksazol türevi bileşikler de dahil edilerek Staphylococcus aureus'a (MRSA) karşı Hansch analiz yöntemi kullanmak suretiyle kantitatif yapı-etki ilişkileri (QSAR) çözümleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda Staphylococcus aureus'a (MRSA) karşı benzoksazol halkasının 2. konumunda p-sübstitüebenzil grubu yerine p-sübstitüefenil yapısının bağlı olmasının ve 5. konumdaki asetamido fonksiyonunda piperazin ve Nmetilpiperazin gruplarının yer almasının aktiviteyi arttırdığı bulunmuştur. Anahtar Sözcükler: asetamid, benzoksazol, Hansch analizi, QSAR.