Türkiye'de yayılış gösteren Myodes glareolus Schreber, 1780 (Mammalia: Rodentia)'un filogenetik analizi

FATMA HÜMEYRA TAŞ

Türkiye'de yayılış gösteren Myodes glareolus Schreber, 1780 (Mammalia: Rodentia)'un filogenetik analizi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATMA HÜMEYRA TAŞ

Danışman: REYHAN ÇOLAK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Palearktik bölgenin yaprak döken ormanlarında yaşayan kızıl sırtlı orman faresi, Myodes glareolus Türkiye'de Karadeniz Bölgesinde yayılış gösteren önemli bir kemirici türüdür. Yaşanan iklimsel ve jeolojik değişiklikler sebebiyle birçok türün filocoğrafyasının şekillenmesinde önemli roller oynayan bu bölgede daha önce yapılan moleküler genetik çalışmalar M. glareolus'un Batı ve Doğu Karadeniz olmak üzere iki soy hattına ayrıldığını göstermiştir. Cytb gen bölgesiyle yapılan önceki çalışmalarda Türkiye'nin batısından toplanan Uludağ örneklerinin doğu örnekleri ile kümelenmesi, populasyonlar arası farklılaşmayı etkileyen unsurlar ile tür içi genetik varyasyona neden olan süreçlerin değerlendirilmesini gerekli kılmıştır. Bu tez çalışmasında Türkiye'nin 23 farklı lokalitesinden elde edilen mtDNA Cytb gen bölgesiyle birlikte ilk defa COI gen bölgesi çalışılmış ve M. glareolus'un Türkiye'deki filogenisini açıklamak için daha fazla örnek üzerinden analizler yapılmıştır. COI gen bölgesi analizleri kapsamında toplanan toplam 63 M. glareolus örneği ile GenBank'tan elde edilen 3 M. glareolus dizisi kullanılmış ve 11 haplotip elde edilmiştir. Cytb gen bölgesi analizleri kapsamında ise 29 M. glareolus örneği ile GenBank'ta kayıtlı 34 M. glareolus dizisi kullanılmış ve 35 haplotip elde edilmiştir. Çalışma sonucu Türkiye'deki kızıl sırtlı orman faresi populasyonlarının 2 grup oluşturduğu ortaya konulmuş ve analizler Uludağ grubunun yeniden doğu örnekleri ile kümelendiğini göstermiştir. Populasyonlar arası farklılaşmanın, Kuvaterner dönemde yaşanan gelişmeler ile Uludağ bölgesinin coğrafi özellikleri ve iklimsel değişikliklerden kaynaklandığı tartışılmıştır.