Yeni 2,5-disübstitüebenzoksazol türevlerinin sentezi, yapılarının aydınlatılması, antimikrobiyal etkileri ve moleküler modelleme çalışmaları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA ARISOY
Danışman: ÖZLEM ARPACI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada genel yapısı 2-(p-(sübstitüe)benzil/fenil)-5-(2-sübstitüeasetamido/3-sübstitüepropiyonamido)benzoksazol olan 40 adet bileşik sentezlenmiştir. Sentezleri için öncelikle (sübstitüe) fenil asetik asit ya da benzoik asitler 2,4-diaminofenol ile polifosforik asit eşliğinde ısıtılmış ve halka siklizasyonu tamamlanmış, ardından elde edilen 5-amino-2-sübstitüebenzoksazoller kloroaçilklorür ile muamele edilerek amid yan zinciri bağlanmıştır. Son basamakta ise bileşiklerin amid yan zincirine N-sübstitüepiperazin halkası eklenerek sonuç bileşikler elde edilmiştir. Sentezlenen türevlerin yapıları 1H-NMR, MASS, IR ve elementel analiz yöntemleri ile aydınlatılarak erime noktaları saptanmıştır. Bileşiklerin in vitro antimikrobiyal etki çalışmalarında Enterococcus faecalis, Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Candida albicans ve bu mikroorganizmaların ilaçlara dirençli suşları kullanılmış ve aktivite minimum inhibisyon konsantrasyonu şeklinde tayin edilmiştir. Bileşikler antibakteriyel etki için ampisilin, gentamisin, ofloksazin, vankomisin, antifungal etki için ise flukonazol ve amfoterisin B ile kıyaslanmıştır. In vitro aktivite sonuçları incelendiğinde yeni benzoksazol türevlerinin antibakteriyel etkilerinin standart suşlara karşı referans ilaçlardan daha zayıf; ancak ilaçlara dirençli suşlara karşı referans bileşikler ile kıyaslanabilir hatta bazılarına kıyasla daha iyi olduğu gözlenmiştir. Bileşiklerin antifungal etkileri ise referans ilaçlara kıyasla daha zayıf olarak saptanmıştır. Yapılan moleküler modelleme çalışmalarında bazı çok etkili florokinolon antibiyotikleri ve S. aureus?a ait DNA giraz enzimi kullanılmış, etkiden sorumlu olduğu düşünülen farmakofor yapı ortaya konulmuştur. Bu farmakofor modele uyabilecek iskelete sahip tasarlanan yeni benzoksazol türevi bileşiklerin sentezlenmesi, antibakteriyel ve DNA giraz inhibisyon etkilerinin incelenmesi ile birlikte etki mekanizmalarını aydınlatabilecek çalışmaların yürütülmesi önerilmiştir. Anahtar Sözcükler: antibakteriyel, antifungal, benzoksazol, doking, farmakofor